Կումայրի արգելոց

Կումայրին Գյումրի քաղաքի հին անվանումն է։ Այսօր այդպես է կոչվում քաղաքի կենտրոնում գտնվող պատմական միջավայրը, որն ունի մշակութային արգելոցի կարգավիճակ։

Կումայրի արգելոցը ձևավորվել է 1980 թ-ին, որեպեսզի պետության կողմից վերահսկվեն և պահպանվեն մի շարք պատմամշակութային արժեք ունեցող շենքեր, շինություններ։

Հետաքրքիր է, որ Կումայրիի տարածքում իրականացված պեղումները ցույց են տալիս, որ տարածքը բնակեցված է եղել դեռևս մ․թ․ա․ 3-րդ հազարամյակում, ու բնակեցված է եղել անդընդմեջ մինչ այսօր։ «Կումայրի» արգելոցի տարածքում ընդգրկված է պատմության և մշակույթի ավելի քան 1600 հուշարձան:

Կումայրիի տարածքի շենքերը ներկայացնում են պատմական Կարս քաղաքի ճարտարապետական ոճը։ Այն այժմ Թուրքիայի տարածքում է։